Yaşam Tarzı

#106 - Her Şey Ölçülü Olmalı

Aşırıya kaçmayın mı desek? Burada sadece bilimin yardımıyla sağlığınızı iyi ya da kötü nasıl riske attığınızı öğreneceğiz.

Sağlık ve beslenmeye gelince, tavsiyeler genellikle siyah beyaza gömülüyor – bazı yiyecekler “kötü”, bazıları ise “iyi”. Pazarlamayı kolaylaştırıyor. Fakat mesele şu ki, insanlar inanılmaz derecede fiziksel olarak çok yönlü ve en uyumlu olanlardan. Gezegenin etrafında dolaşan fizyolojik birçok yapılar var. Bu yapıları yıkmamız gerekiyor. Biraz arsenik (elma çekirdeğinde) ve civa (ton balığı içinde) yiyebiliriz, hatta bir radyasyon cihazını kulağımıza (cep telefonu) bile yapıştırabiliriz ve hala ölmeyebiliriz. İsviçreli isyancı Paracelsus’un dediği gibi, “Dozu zehirliyor” dedi. Tabii ki, çok fazla iyi bir şeye de sahip olabilirsiniz. Sağlığınız için temel veya faydalı bir şey olabilir veya belki de sadece keyifli bir şey olabilir. Risklerin faydalardan ağır basmadan veya gerçek hasar meydana gelmeden önce birçok şeyin sağlıklı bir sınırı vardır. Burada, “iyi ve kötü” sağlık argümanlarında bazı düzenli yarışmacılar için “ölçülü olma” noktasını bulmak için işte araştırmaya sonuçları.

Kafein, dünyanın en yaygın tüketilen psiko-aktif ilacıdır. Bağımlılık yapıcı olan bulantı, baş ağrıları ve sallanma semptomlarında sık görülür. Herhangi bir ilaç gibi, herkes için değil – kalp sorunu olan insanlar; ve çocuklar, gençler, karaciğer sorunları olanlar daha az tolerans göstermişlerdir. Geri kalanımız için çok fazla kafein bizi osteoporoz, yüksek tansiyon, kalp hastalığı ve kısırlık riskine sokar. Sayısız çalışma günde 3-4 orta boy kahve veya 400 mg kafein için bir sınır koyuyor. Kafeinin bir idrar söktürücü olarak bir oturuşta bu miktardan daha fazlasını atmanızı gerektirir – 500 mg veya üç çift kişilik espresso. Kafein, düzenli olarak içmeyen insanlarda kan basıncında kısa süreli bir yükselmeye neden olur çünkü kalp ve kan damarlarını uyarır, ancak çoğu zaman buna tolerans geliştirir. Kafein konsantrasyon ve ruh halinizi ayaklandırabilir, ancak olumsuz tarafı beynin iyi uyuması için kapanma yeteneğini engeller. Kahvenin etkileri yedi saate kadar sürebilir. Farklı doğal bileşikler kafeinin etkisini değiştirebilir. Örneğin, kahvede bulunan kafein, guarana’dan daha hızlı zirve etkisine ulaşır, ancak kafeinin yarı ömrü guarandan daha uzundur. Yani güçlendirici bir kompozisyon sırasında sizi yeniden canlandırmak için kahve kullanılabilir, ancak tüm gün süren bir dayanıklılık etkinliği için guarana’yı seçebilirsin. Alkollü kafein karışımlarına karşı dikkatli olun (espresso martini) – iç karartıcı / uyarıcı karma, kalbinize karışık sinyaller gönderebilir.

HABER ZAMANI

Çok fazla tuz tüketmek beyninizi yavaşlatabilir

GÜNDE NE KADAR sodyum tüketmeliyiz?

Bu soru yıllardır tartışılıyor. Araştırmalar fazla tuz tüketiminin diyabete, kalp yetmezliğine ve hatta MS hastalığına bile sebep olduğunu gösteriyor. Fakat diğer taraftan başka araştırmalar ise düşük tuz tüketiminin herkes için iyi olmadığını ve tansiyon rahatsızlıklarına sebep olabileceğini söylüyor.

Nature Neuroscience’da yayınlanan yeni bir araştırmaya göre yüksek tuz barındıran diyetler ile yüksek demans riski arasında bir ilişki bulunuyor. Yapılan araştırmada kobay farelerinin bir kısmına %4-%8 oranında tuz barındıran bir diyet uygulandı. Bu miktar farelerin normal beslenme biçimindekinden 8-16 kat daha fazlaydı fakat orandaki bu fazlalık, insanların günlük önerilen tuz tüketim miktarını aşabilecekleri üst limite göre belirlenmişti. Araştırmacılar, sekiz haftanın sonunda farelerin beynine ulaşan kan miktarında yüksek oranda bir düşüş tespit etti. Korteks bölgesine %28, hipokampüs bölgesine ise %25 daha az kan ulaşıyordu. Araştırmacılar ayrıca damarları kaplayan hücrelerin damarları rahatlatan ve kan akışını sağlıklı seviyelerde tutan nitrik oksit üretiminin de azaldığını gözlemledi. Fareler deneyin sonunda bilişsel testlerde daha kötü performanslar göstermeye başlamıştı.